Przepuklina | dyskopatia | rwa kulszowa | lumbago – wszystko co musisz wiedzieć (ból pleców #2)

Przepuklina – dyskopatia krążka międzykręgowego (rodzaje)

Przepuklina krążka międzykręgowego jest powszechną przyczyną bólu kręgosłupa. Stanowi jedną z najczęstszych chorób powodujących ból odcinka lędźwiowego kręgosłupa i / lub nogi u osób dorosłych. Przepuklina i wypuklina są formą przemieszczenia różnej ilości materiału krążka międzykręgowego (jądra miażdżystego – galaretowatej substancji i / lub pierścienia włóknistego) poza przestrzeń „dysku” powodując ból przez ucisk na tkanki leżące obok jak np. korzenie nerwowe, worek oponowy oraz wzrost cytokin prozapalnych.

Więcej o budowie jądra miażdżystego i pierścienia włóknistego – tutaj.

Proces przepukliny rozpoczyna się od uszkodzenia najbardziej wewnętrznych pierścieni pierścienia włóknistego i stopniowo postępuje na zewnętrzne. Do uszkodzenia pierścieni dysku najczęściej dochodzi w skrajnych zakresach zgięcia kręgosłupa (tu na przykładzie lędźwiowego) w powtarzalnych czynnościach (nieprawidłowe schylanie), pod wpływem długotrwałego przebywania w skrajnym zgięciu (nieprawidłowe siedzenie / leżenie) i urazów. Dlatego może rozwinąć się nagle lub w przeciągu wielu tygodni / miesięcy.

Dalej jądro traci ciśnienie hydrostatyczne, a pierścień wybrzusza się na zewnątrz podczas sił oddziałujących na krążek – nie pełniąc prawidłowo swojej funkcji, jaką jest amortyzacja kręgosłupa – więcej o amortyzacji i ruchomości kręgosłupa.

Przepuklina zależnie od nasilenia (na wysokości odcinka lędźwiowego / krzyżowego) jest także nazywana jako: rwa kulszowa, dyskopatia, lumbago, ból pleców, korzonki, ból kręgosłupa lędźwiowego, ból krzyża, protruzja, ból lędźwi, ekstruzja, sekwestracja, wypadnięty dysk, radikulopatia, postrzał, przepuklina jądra miażdżystego, zespół korzeniowy, choroba dyskowa.

Przepuklina krążka międzykręgowego – przyczyny (od najczęstszej):

  • degeneracyjny proces krążka międzykręgowego / dysku, o którym możesz poczytać – tutaj, gdzie wraz z wiekiem jądro miażdżyste staje się mniej nawodnione i pogarsza się amortyzacja kręgosłupa (najczęstsza) 
  • uraz (druga najczęstsza przyczyna) 
  • zaburzenia tkanki łącznej i wady wrodzone 
  • duże ilości powtarzalnych czynności jak schylanie, skręcanie bez odpowiedniego czasu na regeneracje i / lub odpowiedniego przygotowania 
  • styl życia, np. siedzący tryb pracy, brak przemyślanej aktywności
  • zła postawa, np. plecy płaskie / tyłopochylenie miednicy 
  • otyłość i nieprawidłowa dieta

Przepuklina krążka międzykręgowego – rodzaje

Materiał jądra miażdżystego może przedostawać się przez uszkodzenie pierścienia do otworu międzykręgowego lub kręgowego, uciskając na strukturę nerwową.

I Przepuklina tylno-centralna – dysk z taką protruzją uciska centralnie rdzeń kręgowy, mogąc powodować np. zespół ogona końskiego.

II Przepuklina tylno-boczna – kieruje się w stronę kanału kręgowego, zwykle uciskając na nerw znajdujący się poniżej, w miejscu otworu kręgowego.

III Przepuklina boczna – ucisk korzenia nerwu występuje powyżej przepukliny.

Dyskopatia – etapy

Dla przypomnienia, krążek składa się z pierścienia włóknistego (złożonego z szeregów włóknistych pierścieni) i jądra miażdżystego (galaretowatego rdzenia zawierającego włókna kolagenowe, elastynowe ​​i uwodniony żel). Kanał kręgowy tworzą trzony kręgów, krążki międzykręgowe i więzadła na ścianie przedniej – m.in. podłużne przednie oraz łuki kręgowe i więzadła na ścianie tylnej – m.in. podłużne tylne. W kanale kręgowym leży rdzeń kręgowy, od którego odchodzą korzenie nerwowe.

  • prawidłowy dysk / krążek 
  • degeneracyjny krążek międzykręgowy, wypuklina (rozszerzenie brzegów krążka poza brzegi sąsiednich płytek końcowych kręgów)
  • protruzja, przepuklina (niewielkie uszkodzenie pierścieni włóknistych, więzadło podłużne tylne pozostaje nienaruszone)
  • ekstruzja, przepuklina (całkowite przerwanie ciągłości pierścienia włóknistego i uwypuklenia się jądra miażdżystego na zewnątrz dysku, ale tylne więzadło podłużne pozostaje nienaruszone)
  • sekwestracja, przepuklina (część jądra miażdżystego oddziela się od krążka – powstaje sekwestr, dochodzi do przerwania tylnego więzadła podłużnego)

Zmiany obejmują zwyrodnienie krążka -> przemieszczenie jądra -> etap zwłóknienia.

Częstotliwość i prawdopodobieństwo wystąpienia dyskopatii

  • Występuje rzadko u dzieci, najczęściej występuje u dorosłych w młodym i średnim wieku (30-50lat). Pojawia się u ~5-20 na 1 tyś dorosłych rocznie (~1-3%), przy stosunku mężczyzn do kobiet wynoszącym 2:1.
  • U osób w wieku od 25 do 55 lat, około 95% przepuklin krążków międzykręgowych występuje w dolnej części kręgosłupa lędźwiowego (poziom L4 / 5 i L5 / S1); przepuklina dysku powyżej tego poziomu występuje częściej u osób w wieku powyżej 55 lat.
  • W 95% przepukliny krążka lędźwiowego zajęte są dyskiem L4-L5 i L5-S1.
  • Nawracająca przepuklina krążka lędźwiowego jest częstym powikłaniem po pierwotnej discektomii (zabieg usunięcia przepukliny).
  • Najczęściej występuje w odcinku lędźwiowym, a dalej w szyjnym.
  • Przepuklina krążka lędźwiowego występuje 15 razy częściej niż przepuklina krążka szyjnego i jest ważną przyczyną bólu krzyża.

Jeżeli masz problem z bólami odcinka lędźwiowego, szukasz pomocy i chcesz aby treści były jak najbardziej dopasowane do problemu z którym się zmagasz, KLIKNIJ W ZDJĘCIE POWYŻEJ i wypełnij ankietę. Dziękuję!

Leczenie

Ostre radikulopatie lędźwiowe spowodowane przepukliną krążka międzykręgowego są głównie leczone zachowawczo / niechirurgicznie. Pacjenci, u których nie powiodło się leczenie zachowawcze lub pacjenci z poważnymi deficytami neurologicznymi, wymagają szybkiej konsultacji lekarskiej. Chirurgia jest zwykle ostatecznością, ponieważ nie zawsze daje przewidywalne wyniki. Fizjoterapia ma kluczowe znaczenie dla większości pacjentów. Wyniki zależą od wielu czynników, ale osoby, które regularnie ćwiczą i utrzymują prawidłową masę ciała, mają lepsze wyniki niż osoby prowadzące siedzący tryb życia.

Dyskopatia krążka międzykręgowego przeważnie przebiega bezobjawowo, a 75% przepukliny krążka międzykręgowego ustępuje samoistnie w ciągu 6 miesięcy.

Podsumowanie i ćwiczenia

Z klinicznego punktu widzenia ważne jest, aby traktować dysk jako zintegrowaną jednostkę, której normalne funkcjonowanie zależy od współdziałania wielu czynników na niego wpływających, jak np. tryb życia – siedząca praca, nieprawidłowe odżywianie i brak aktywności ruchowej – nadwaga, odpowiednie stereotypy ruchowe adekwatne do obciążeń, równowaga strukturalna mięśni i ich odpowiedni timing. Oznacza to, że uszkodzenie jednego elementu wywoła niepożądane zależności w innych.

Ćwiczenia na odprężenie odcinka lędźwiowego po siedzeniu / zginaniu (pierwsze 2)

Ćwiczenia na stabilność odcinka lędźwiowego

Bibliografia

  • Kapandji Adalbert: Anatomia Funkcjonalna Stawów. Kręgosłup I Głowa. Tom
  • Zofia Ignasiak: Anatomia układu ruchu.
  • Kerr, D., Zhao, W., & Lurie, J. D. What Are Long-term Predictors of Outcomes for Lumbar Disc Herniation? A Randomized and Observational Study. Clinical Orthopaedics and Related Research®, (2014) doi:10.1007/s11999-014-3803-7
  • Jordan, J., Konstantinou, K., and John O’Dowd. Herniated lumbar disc. (2011).
  • Dydyk M. A; Massa N.R.; Mesfin B.F. Disc Herniation. (2020)
  • Manchikanti L. etal; An Update of Comprehensive Evidence-Based Guidelines for Interventional Techniques in Chronic Spinal Pain. Part II: Guidance and Recommendations. Pain Physician 2013
  • Jegede K.A, etal. Contemporary management of symptomatic lumbar disc herniations. Orthop Clin North Am; April 2010; doi: 10.1016/j.ocl.2010.01.003.
  • Chou R, etal. Nonsurgical interventional therapies for low back pain: a review of the evidence for an American Pain Society clinical practice guideline. Spine. 2009; doi: 10.1097/BRS.0b013e3181a103b1